LektorKlett

15.06.2018, 12:48

Sztuka nauczania przez zadania - przeczytaj artykuł!


Wszyscy nauczyciele języka niemieckiego znają przysłowie Übung macht den Meister. Przypomina nam ono, że powtarzanie czynności pozwoli dojść do mistrzowskiej wprawy i w żadnym wypadku nie  należy  poddawać się w razie niepowodzeń.  Często przysłowie to powtarzamy uczniom, by zachęcić ich do wykonywania ćwiczeń na lekcji lub zadań domowych, ponieważ wierzymy, że dzięki intensywnej praktyce można dojść do perfekcji. Jak to się dzieje, że wielu uczniów ma przeciętny poziom znajomości języka mimo wieloletniej nauki? Rozwijanie kompetencji językowej ucznia wymaga praktyki. Decydujące znaczenie ma tu nie tylko zainwestowany czas, ale również jakość ćwiczeń. Rodzi się także pytanie, czy każdy nauczyciel pojmuje czynienie mistrza tak samo. Czy wykonanie setek ćwiczeń z uczniami daje im gwarancję znajomości języka w przyszłości?

Jest bowiem różnica między ćwiczeniem a odpowiednim ćwiczeniem lub, jak nazywa to psycholog K. Anders Ericsson, celowym ćwiczeniem lub świadomym ćwiczeniem (ang. deliberate practice). K. Anders Ericsson przez wiele lat prowadził badania, w których próbował odpowiedzieć na pytanie Jak powstają eksperci. Doszedł do wniosku, że trwały wzrost osiągnięć ludzi powstaje tylko poprzez ukierunkowane na cel świadome ćwiczenie. Według Ericssona składa się ono z trzech elementów:

1. Wyznaczyć cel,

2. Obserwować postępy i analizować je,

3. Kłaść duży nacisk zarówno na proces jak i na wynik.

 

Wszystkie te elementy znajdziemy w nauczaniu języka obcego. Zanim nauczyciel dobierze ćwiczenia, powinien odpowiedzieć sobie na pytania: Co uczniowie mają umieć po danej lekcji?, Jakie kroki należy podjąć, aby cel lekcji osiągnąć?, Jaką pomoc zaoferować uczniom, by mogli osiągnąć cel? Potem mierzy osiągnięcia, poddaje je analizie oraz ustala dalszy trening.

Aufgaben i Übungen – czy to to samo?

W praktyce szkolnej pojęcia te często są uznawane za synonimy. W literaturze fachowej czytamy, że aby nauczyć uczniów języka obcego potrzebujemy zarówno zadań jak i ćwiczeń. Autorzy publikacji Aufgaben, Übungen, Interaktion (Wydawnictwo Klett) wskazują, czym różnią się zadania językowe od ćwiczeń i jaka jest rola jednych i drugich w procesie rozwijania kompetencji uczniów w opanowaniu języka obcego. Według autorów ww. publikacji:

Zadania:

  • osadzone w życiu,
  • są nakierowane na komunikację w realnych sytuacjach,
  • uwzględniają zainteresowania i potrzeby uczącego,
  • przygotowują do autentycznych sytuacji z życia codziennego.

 

Ćwiczenia:

  • przygotowują do wykonania zadań,
  • są przejrzyste w odniesieniu do celów nauczania,
  • trenują zastosowania autentycznego języka,
  • są osiągalne i mierzalne,
  • zawierają elementy zabawy.

 

Zadania przedstawiają realne sytuacje z życia codziennego, np. Jak opowiem o tym, co się wydarzyło?, Jak zapytam o drogę?, Jak napiszę pozdrowienia z wakacji? itp. Ćwiczenia zaś wyposażają ucznia w umiejętności do wykonania zadania. Zanim uczeń będzie w stanie  wykonać zadanie, musi wyćwiczyć pewne umiejętności, które go do tego zadania przygotują. Ćwiczenia mogą dotyczyć leksyki, struktur gramatycznych, wymowy, płynności wypowiedzi itp. Wszystko  zależy od celów wyznaczonych dla danej lekcji. Nauczyciel przygotowujący sekwencje zajęć musi mieć przed oczami, czego uczeń ma się w danym momencie nauczyć. Ćwiczenia dopiero wtedy mają sens, gdy są ukierunkowane na cele lekcji. W przeciwnym razie trudno  oczekiwać postępów ucznia w opanowaniu języka.

Z zeszytem ćwiczeń łatwiej

Najczęściej uczymy języka obcego za pomocą zestawu materiałów, w którego skład wchodzi podręcznik, zeszyt ćwiczeń oraz dodatkowe materiały w ramach obudowy. Ich główna funkcja to uporządkowanie procesu przyswajania języka. Wybierając kurs podręcznikowy nauczyciel powinien zastanowić się, czy komponenty kursu zazębiają się, czy w podręczniku są wskazówki, kiedy jakie ćwiczenie  powinno być wykonane, czy ćwiczenia w książce ćwiczeń odnoszą się tylko do materiału przerabianego na lekcji, czy poszerzają słownictwo i struktury językowe oraz czy uwzględniają pracę w parach lub w grupach np. nad projektami lub czy oferują coś dodatkowego np. informacje realioznawcze?

Zeszyty ćwiczeń uzupełniają podręczniki i są koniecznym elementem składowym lekcji. Ich głównym zadaniem jest celowe ćwiczenie i powtórzenie. Zawarte w nich przykłady są transparentne z celami poszczególnych lekcji, wzbogacają uczniów w umiejętności z zakresu wszystkich czterech sprawności językowych, trenują uczących się w mówieniu autentycznym językiem, pozwalają utrwalić słownictwo i stosowanie poznanych struktur gramatycznych. Ponadto zawierają elementy zabawy.

A na koniec refleksja

Nauczycielom języków obcych często towarzyszy uczucie niespełnienia. Pomimo ich ogromnego zaangażowania, wykonania z uczniami wielu ćwiczeń, umiejętności uczniów nie są na zadowalającym poziomie. Po analizie wyników nauczania wykonują z nimi jeszcze więcej ćwiczeń na lekcji lub zadają im coraz więcej zadań domowych, a efekty nadal są niezadowalające. Jakie jest rozwiązanie? Należy ćwiczyć świadomie i nie rezygnować z zeszytów ćwiczeń. Wówczas z pewnością  przybędzie nam mistrzów znających języki obce.



Autor: Elżbieta Żuławińska – doświadczony dyplomowany nauczyciel języka niemieckiego; egzaminator OKE; ekspert w awansie nauczycieli w zakresie języka niemieckiego.

 

Źródła:

  1. Publikacja Aufgaben, Übungen, Interaktion wydana przez Wydawnictwo Klett
  2. Publikacja Lernmaterialien und Medien wydana przez wydawnictwo Klett
  3. Artykuł Übung macht den  meister-oder nicht? www.thomaswittconsulting.de
  4. Artykuł Trening wcale nie czyni mistrza? https://www.focus.pl/artykul/trening-wcale-nie-czyni-mistrza.
 

 
Chcesz uczyć skutecznie? Korzystaj również z zeszytów ćwiczeń do kursów LektorKlett. Wszystkie dostępne ćwiczenia znajdziesz w naszej księgarni internetowej.
 
 
Przejdź do księgarni