LektorKlett

Akademia Inteligentnego Malucha

 



NAJWAŻNIEJSZE W WIEKU PRZEDSZKOLNYM

 

Wiek przedszkolny, to okres w którym prawidłowo rozwijające się dziecko wydaje się być wulkanem energii. Wciąż poszukuje nowych bodźców i działań, w które  całkowicie się angażuje, aby za chwilę porzucić je na rzecz nowych, w które angażuje się z nie mniejszą energią. Łatwo zapomina o porażkach, z uporem dąży do celu, ma mnóstwo pomysłów.

Dzięki zdobytej wcześniej autonomii (wiary w siebie i przekonania, że może „być sprawcą”), rozwijająca się w tym okresie inicjatywa dodaje dziecku siły woli i przedsiębiorczości. Jest to więc również czas zmagania się z otoczeniem w walce o realizację swoich pomysłów, czas przekory i testowania granic. Sposób i siła, z jaką dorośli ingerują w zachowania dziecka, decydują o tym czy wejdzie ono w następny okres rozwoju (okres szkolny) jako osoba pełna inicjatywy i energii czy raczej zahamowana i wycofana.


Podstawowym motorem działania przedszkolaka jest ciekawość. Pełny zaufania i przekonania o swojej samodzielności może odkrywać świat. Dla kilkuletniego dziecka, ze względu na jego ciągle jeszcze ubogie doświadczenia każdy drobiazg jest odkryciem, budzi ciekawość i mnóstwo pytań. Najważniejszą aktywnością przedszkolaka jest natomiast zabawa. Przygotowuje ona  dziecko do podejmowania dojrzałych wyzwań i zadań, jest rodzajem ćwiczenia późniejszych „prawdziwych” działań. Niezwykle ważnym zadaniem dorosłego jest rozumienie i wspieranie zabaw „na niby”, traktując je równie poważnie jak późniejszą naukę angielskiego czy matematyki, czasem będąc beztroskim kompanem tych zabaw a czasem łagodnym lecz stanowczym stróżem rzeczywistości (szczególnie wówczas, gdy wymaga tego bezpieczeństwo dziecka lub przekazanie ważnej informacji o świecie). Za pośrednictwem zabawy dziecko realizuje swoje pragnienia (nawet te najbardziej niezwykłe), uczy się oddzielać rzeczywistość od wyobraźni, rozwija myślenie abstrakcyjne, poznaje i ćwiczy sytuacje społeczne, podporządkowywanie się regułom, przechodzi od spontanicznego działania do realizowania zaplanowanych wcześniej aktywności.


Aby rzeczywiście coś zrozumieć dziecko musi samodzielnie to odkryć. Wymaga to eksperymentowania, próbowania i realizowania własnych pomysłów w dochodzeniu do wiedzy. Przekazywanie dziecku w tym wieku „gotowej” wiedzy nie przyniesie oczekiwanych rezultatów i dziecko tej wiedzy nie utrwali, a przede wszystkim, nie uzna jej „za swoją”. W zabawie dziecko może także bezpiecznie uczyć się różnych sposobów wyrażania emocji, obserwować reakcje innych dzieci na swoje zachowanie i szukać najlepszych (najbardziej komunikatywnych) sposobów wyrażania swoich potrzeb i uczuć. Jest to niezwykle ważny proces umożliwiający późniejsze efektywne funkcjonowanie wśród innych ludzi.
Kompetencje, które mogą być efektem dobrze przebiegającego rozwoju w wieku przedszkolnym to głównie zdolność do zaangażowania się w zadanie, motywacja do działania oraz zdolność do analizy i krytycznego myślenia.

Aby wspierać rozwój przedszkolaka warto:

  • podejmować rozmowę na każdy temat, nie umniejszać znaczenia dziecięcych dylematów
  • zachęcać dziecko do otwartości w kontaktach – np. dzielenia się swoimi uczuciami, zwracania się po pomoc, mówienia o swoich potrzebach, pomysłach, tym co myśli, na co ma ochotę
  • oferować dziecku pomoc w różnych działaniach, ale dopiero wówczas kiedy o to poprosi lub kiedy widzimy, że „wpada w rozpacz” próbując samemu sobie poradzić
  • cieszyć się wraz z dzieckiem z jego sukcesów, chwalić za konkretne, nawet drobne, działania (np. „podoba mi się ten kwiat, który narysowałaś”)
  • zwracać szczególną uwagę i chwalić pozytywne, zgodne z normami, zachowania,
  • ignorować zachowania niepożądane (gdy nie są niebezpieczne lub destrukcyjne)
  • zachęcać dziecko do wyobrażania sobie co mogą myśleć i czuć inni ludzie w danej sytuacji
  • rozmawiać z dzieckiem o zasadach i granicach, tak aby mieć pewność, że zna i rozumie uzasadnienie danej reguły